معرفی شهرستان دهگلان

مشخصات کلی شهرستان

  • وسعت 2050 کیلومتر مربع
  • جمعیت 65000 نفر در سال 1375 و 78000 نفر در سال 1383 با 5/1 احتساب نرخ رشد و 60114 نفربه استناد سرشماری نفوس ومسکن سال 85 (سایت www.Amar.org.ir).
  • مرکزیت شهر دهگلان با 20602 نفربه استناد سرشماری نفوس ومسکن سال 85 (سایت www.Amar.org.ir ).
  • حدود جغرافیایی شمال ، جنوب ، شرق ، غرب : شهرستان دهگلان از شمال به شهرستان های بیجار ودیواندره ، از شرق به بخش مرکزی شهرستان قروه ، از جنوب به شهرستان های کامیاران وسنقر کلیایی واز غرب به شهرستان سنندج محدود می شود.
  • موقعیت ریاضی طول جغرافیایی ، عرض جغرافیایی : بین 35 درجه و1 دقیقه تا 35 درجه و 39 دقیقه عرض شمالی نسبت به خط استوا و 47 درجه و 7 دقیقه تا 47 در جه 36 دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ واقع شده است.
  • تعداد بخش 2 بخش به نام های ( مرکزی وبلبان آباد )
  • تعداد 5 دهستان به نامهای ( ئیلاق شمالی ، حومه ، قروچای ، سیس وئیلاق جنوبی)
  • تعداد کل مزارع ، مکان ها وروستاهای تابعه 120 نقطه.
  • تعداد روستاهای دارای بالای 20 خانوار یا 100 نفر جمعیت .......... روستا: 119
  • تعداد شهرها: 2 شهر – دهگلان وبلبان آباد
  • تعداد بخش 2 بخش به نام های ( مرکزی وبلبان آباد )
  • تعداد 5 دهستان به نامهای ( ئیلاق شمالی ، حومه ، قروچای ، سیس وئیلاق جنوبی )
  • تعداد کل مزارع ، مکان ها وروستاهای تابعه 120 نقطه.
  • تعداد روستاهای دارای بالای 20 خانوار یا 100 نفر جمعیت .......... روستا: 119
  • تعداد شهرها: 2 شهر – دهگلان وبلبان آباد
بالا
ضرورت ایجاد شهرستان:
  • ایجاد توسعه پایدار ، همه جانبه وجلوگیری از نابرابری توازن منطقه ای، جلوگیری از مهاجرت به شهرهای بزرگ وتمرکز زدایی ، همگن سازی وکاهش اثر نیروهای گریز از مرکز ، جلوگیری از طبقات واسط اداری ، رفع نابرابری ومحرومیت های منطقه ، وجود سکونت گاه ها وقطب های جمعیتی بزرگ ، موقعیت استراتژیک جغرافیایی ووجود کانال های ارتباطی مانند جاده ها وامکان ارتباط با سایر بخش ها ،شهرستان ها واستان های همجوار، معادن غنی ، آبهای زیرزمینی ، وکشاورزی ودامداری ، صنعت.موقعیت سرزمینی استقرار دهگلان دارای بار استراتژیک بالایی است ونیاز به مدیریت منطقه ای دارد.
بالا

اوضاع طبیعی

  • تاریخ جغرافیایی: آب وهوای کوهستانی ودارا بودن کوه های شیدا وخسرو کش وعبدالرحمن ومراتع مناسب دامپروری وآثار باستانی شهر قدیمی سیس وآرزند وعباسجوب ودشتهای مرغوب سراب وبگه جان وطهماسبقلی وسایر دشت های شهرستان که به آن چشم انداز خوبی داده است
  • موقعیت ، حدود ومساحت: شهرستان دهگلان با مساحت کلی 2050 در بین 35 درجه و1 دقیقه تا 35 درجه و 39 دقیقه عرض شمالی نسبت به خط استوا و 47 درجه و 7 دقیقه تا 47 در جه 36 دقیقه طول شرقی نسبت به نصف النهار گرینویچ ودر ارتفاع 1906 متری از سطح دریا قرار گرفته که از شمال به شهرستان های بیجار ودیواندره ، از شرق به بخش مرکزی شهرستان قروه ، از جنوب به شهرستان های کامیاران وسنقر کلیایی واز غرب به شهرستان سنندج محدود می شود.
  • توپوگرافی : وضع زمین وتیپ خاک: 159963 هکتار اراضی دیم و 14485هکتار آبی و 85000 هکتار آبی چاه های عمیق ونیمه عمیق. از نظر توپوگرافی شهرستان دهگلان به سه قسمت
  • کوهستانی :جزئی از زون سنندج – سیرجان که در قسمت غرب وجنوب منطقه واقع شده است. 2- پایکوهی: که شامل پایکوههای رشته کوه صلوات آباد ورشته کوه پنجه علی می شود و
  • دشت: دشت دهگلان از سه طرف به ارتفاعات واز طرف شرق به دشت قروه محدود شده ودارای وسعتی در حدود 627 کیلومتر مربع با شیب ملایم به طرف شمال وشرق گسترش یافته است.
  • از نظر تیپ خاک:
    خاک های این منطقه مانند خاک های استان جوان بوده ومراحل پیدایش خاک را بطور کامل سپری نکرده وچون اکثر این خاک ها در تپه ماهورها پدید آمده اند دارای زهکشی طبیعی خوبی بوده وخطر از نظر شوری آن را تهدید نمی کند.
  • پوشش گیاهی:
  • گیاهان مرتعی: درکوهستان ها وشیب های تند می رویند وشامل: خار زرد، بومادران، شیرسنگ، شنگ ، سیر وحشی ، نباتات خانواده بقولات ،نباتات خانواده گرامینه، یونجه وحشی ، کنگر، شیرین بیان وشقایق وحشی می باشد
  • گیاهان مزروعی که در شیب های کم می رویند وشامل 90000 هکتار مرتع درجه یک مناسب پرورش دام
  • آب وهوا: معتدل گرم شمالی (زمستاهای بسیار سرد وتابستان های معتدل)
  • آب های سطحی رودخانه ها ، مسیل ها ، انهار ، آب بندها و... : منطقه دهگلان قسمتی از حوزه آبریز قزل اوزن است که منشاء آبگیر رودخانه های این منطقه از ذوب رف وباران های فصول سرد ومعتدل است. دارای 4 رودخانه ( رودخانه های دهگلان ، چرخه بیان ، تروال ومیرکی) و 1114 دهنه چشمه با تخلیه سالانه 08/175 میلیون متر مکعب آب و دو سد (سورهال وسنگ سیاه )واز عمده آب بند های این منطقه می توان به عباسجوب، تروال ، توربه ریز، آرزند، دلک، نیاز، دهگلان، حسینی، قروچای ، آسیابجوب، علی آباد وتازه آباد گاومیشان اشاره کرد.
  • آب های زیرزمینی ( کاریزها، چشمه ها، چاه ها) : 3 رودخانه و 802 حلقه چاه عمیق ونیمه عمیق
بالا

اوضاع انسانی وفرهنگی

  • جمعیت وشاخص های آن ( ترکیب سنی ، ترکیب جنسی ، نرخ رشد ، شهری ، روستایی ، مهاجرت ، ساکن ، غیر ساکن ، ایلات وطوایف): شهرستان دهگلان 041178/0 جمعیت استان و 000841/0 جمعیت کشور را تشکیل که از این تعداد 64% کمتر از 29 سال، 21% از 29 تا 49 سال ، 15% از 49 سال به بالا، ترکیب نسبی جوان با 1/1% رشد، 504/0 مرد، 496/0 زن ، مهاجرت 526 نفر ، شهری 33% ، روستایی 67%.
  • قومیت وزبان وفرق: کرد وبه زبان کردی.
  • دین ومذهب: اسلام – 90/0 سنی و 10/0 شیعه.
  • سنتها وآداب ورسوم خاص منطقه: حدود 85% از ساکنین این شهرستان از اکراد گوران وبقیه از مهاجران ایلات، بیلوند ، شیخ جعفری و... هستند که با تاثیر پذیری از مراودات وارتباطات فرهنگی تا حدودی آداب ورسوم خویش را حفظ نموده اند که مهمترین این شاخصه های فرهنگی باقیمانده را می توان در ازدواج، عزاداری ، مراسم آیینی وآمد وشدهای خانوادگی می توان دید از جمله این آداب می توان به موارد زیر اشاره کرد
  • جوانان به صورت دسته جمعی در غروب آخرین شب سال به پشت بام ها می روند وشال ابریشمی را از دودکش یا ایوان پشت بام ها آویزان می نمایند وهر خانواده پیشکش وهدیه ی سال تازه اش را که نشانگر بخشش وبرکت است در گره ی پایین سال گذاشته وآن را تکان می دهد تا شال را بالا بکشند این هدیه معمولاً شامل گردو ، کلوچه های محلی ، تخم مرغ های رنگی ، سکه و... می باشد.
  • هیلکه ماران: هیلکه در زبان کردی همان تخم مرغ است که معمولاً در این منطقه در اویل نوروز آن را به رنگ ها ونقش های زیبا در می آورند وآن را به رسم هدیه روی سفره ها می چینند یا به بچه ها می دهند در روزهای ابتدایی سال بچه ها تخم مرغ های هدیه ای را در یک بازی به نام «هیلکه ماران» بهم می کوبند.
  • برگزاری مراسم عزاداری در دهگلان وعلی الخصوص در روستاها از تشریفات خاصی برخوردار است بدین معنی که پس از فوت متوفی مخصوصاً اکثری از افراد سرشناسی وبا نفوذ باشد در وسط میدان آبادی یک کرسی نهاده وکلیه البسه شخص متوفی را روی آن در معرض دید عموم می گذارند در این مراسم که اصولاً از کلیه دهات اطراف دعوت بعمل می آید ویا خود به صورت گروهی واز صبح روز بعد از فوت حضور می یابند صاحبان عزادار میدان ده به صف ایستاده ومدعوین پس از رسیدن به محل با نظم وترتیب خاصی با صاحبان عزادار دست بلند کرده ودر این مراسوم است از دام وحشم باقی مانده از شخص فوت شده بهترین آن را ذبح وگوشت آن را در این پذیرایی ها به مصرف می رسانند.
  • عید مولود در دهگلان با تشریفات خاصی برگزار می گردد روز میلاد حضرت محمد(ص) ، از چند شب جلوتر در مساجد مراسم وچراغانی همراه آیینه وآذین بندی صورت گرفته ودر شب روز میلاد جشن مولودی با تشریفات خاصی در مساجد برگزار می گردد این مراسم با خواندن اشعار مذهبی وزدن دف همراه است شرکت عموم مسلمین آزاد است.
بالا

اوضاع اقتصادی شهرستان

  • • راه های ارتباطی: سنندج ، قروه وکامیاران وبیجار ودیواندره
  • کشاورزی ومحصولات عمده: گندم ، جو ، ذرت ، آفتابگردان، سیب زمینی ، نخود ، پیاز ودانه های روغنی وسایر محصولات
  • جنگل ها ، مراتع وچراگاه ها: 90000 هکتار مرتع وپوشش گیاهی مناسب
  • دامداری ، مرغداری ، زنبورداری ، صید و...: 18000 راس دام و50 واحد مرغداری و15واحد گاوداری وپرورش شترمرغ ودهها پروژه زنبورداری
  • صنایع ومعادن: دو شهرک صنعتی ، سنگبری ، کاشی وسرامیک ، فیلتر، موکت وسیم جوش ، ولوله پلی اتیلن
  • صنعت: دو شهرک صنعتی
  • صنایع دستی : فرش ، جاجیم وگلیم
  • معادن: سنگ ، ماسه معدن پوزلانی مواد اولیه کارخانه سیمان و سنگ های تزئینی
  • امورتجاری وداد وستد: کشاورزی – دامداری وصادرات محصولات کشاورزی
  • معیشت غالب اهالی ونسبت توزیع اشتغال در بخش های کشاورزی ، صنعت وخدمات: 60/0 کشاورزی ، 25/0 دامداری وصنایع دستی 15/0
بالا

اوضاع اجتماعی وسیاسی

  • برخورداری شهرستان از راه آسفالته وشوسه به تفکیک درجات: 200کیلومتر آسفالت درجه 1 ، 100 کیلومتر آسفالت درجه دو ، 400 کیلومتر شوسه درجه یک ، 100 کیلومتر شوسه درجه دو
  • برخورداری شهرستان از راه های مناسب روستایی : 100 کیلومتر آسفالت درجه دو ، 400 کیلومتر شوسه درجه یک ، 100 کیلومتر شوسه درجه دو
  • برخورداری شهرستان از آب لوله کشی: 70/0دارای آب لوله کشی.
  • برخورداری شهرستان از برق: 90/0دارای برق.
  • برخورداری شهرستان از فضاهای مناسب آموزشی: 50/0 فضای آموزشی مناسب
  • برخورداری شهرستان از فضاهای مناسب فرهنگی: 5/0 فضای فرهنگی
  • برخورداری شهرستان از فضاهای مناسب تربیت بدنی: 10/0 فضای تربیت بدنی.
  • برخورداری شهرستان از مخابرات وپست: 40/0 امکانات مخابرات.
  • برخورداری شهرستان از پوشش صدا وسیما: 75/0 دارای پوشش صدا وسیما.
  • برخورداری شهرستان از امکانات بهداشتی ودرمانی: 45/0 دارای امکانات بهداشتی.
  • برخورداری شهرستان از شاخص خدمات شهری (آسفالت ، فضای سبز، آتش نشانی ، جمع آوری زباله وسایر خدمات): 70/0 امکانات موارد فوق موجود در دهگلان
بالا

نام گذاری شهرستان ووجه تسمیه

  • چون در هنگام بهار گلهای زرد وسفید به طور وسیع در محل فعلی دهگلان وروستاهای اطراف می روئیده لذا نام آن را ده(آبادی)گلان(گلها) یا به عبارت دیگر آبادی گلها نامیده اند.
بالا

مرکزیت شهرستان

  • موقعیت مرکز شهرستان وفواصل آن نسبت به مرکز استان ومراکز بخش ها ودهستان های تابعه: در 50 کیلومتری استان و40 کیلومتر با مراکز بخش های پیشنهادی، با باشماق 17 کیلومتر، با سیس 18 ، با قروچای 19 ، با بلبان آباد 18 وبا بلدستی 18 کیلومتر فاصله دارد.
  • ادارات ، سازمان ها وموسسات مرکزشهرستان: 24 اداره مستقل و 24 نمایندگی و 1502 کارمند و102 واحد تعاونی.
  • موقعیت های ویژه مرکزشهرستان: 1-از لحاظ چگونگی سایت استقرار سکونت گاه های تابعه وحوزه نفوذی به مثابه شهرهایی است که جهت رشد موزون وشعاعی مسیری هموار وگسترده ودشتهای پهناوری را دربر می گیرد.
  • همگنی فرهنگی که به صورت یک مجموعه کاملاً همگن وواحد از نظر مذهب ، زبان وآداب ورسوم می باشد .
  • همگنی طبیعی که به صورت یک چشم انداز کاملاً مشخص ومعین جهت مرکزیت به حومه خود می باشد که هیچگونه موانع طبیعی آب ، رودخانه وارتفاعات این شهر را از حومه خود جدا نکرده است
  • سهولت دسترسی به واحد های زیر مجموعه از لحاظ زمانی ومکانی وارتباطی نقطه مشرف وشعاعی می باشد
  • در حد فاصل 4 استان کردستان – کرمانشاه – همدان وزنجان.
بالا